विद्युत सुरक्षा सप्ताह 11 जानेवारी ते 17 जानेवारी 2018

विद्युत सुरक्षा सप्ताह 11 जानेवारी ते 17 जानेवारी 2018 - उदघाटन समारंभ

डाउनलोड - २०१८ सुरक्षा संदेश पुस्तिका

उदघाटन समारंभ

विद्युत सुरक्षिततेबाबत व्यापक प्रमाणावर जनजागृती होण्याच्या दृष्टीने, महाराष्ट्र शासनाच्या, उद्योग, ऊर्जा व कामगार विभागकडून, मुख्य विद्युत निरीक्षक यांचे मार्फत दि.11 जानेवारी ते 17 जानेवारी या कालावधीत विद्युत सुरक्षा सप्ताहाचे आयोजन करण्यात आलेले आहे. सुरक्षा सप्ताहाचे उदघाटन दि.11 जानेवारी 2018 रोजी सकाळी 11.00 वाजता, यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठाण सभागृह, मुंबई येथे मा. ऊर्जा मंत्री, श्री चंद्रशेखरजी बावनकुळे यांचे शुभहस्ते व मा. राज्यमंत्री ऊर्जा, श्री मदन येरावार यांच्या अध्यक्षतेखाली झाले.
यावेळी प्रधान सचिव श्री अरविंद सिंह, महापारेषणचे व्यवस्थापकीय संचालक मा.श्री. राजीव कुमार मित्तल, सुत्रधारी कंपनीचे संचालक श्री विश्वास पाठक, रिलायन्स इन्फ्रास्ट्रक्चरचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी श्री देवाशिष बॅनर्जी, टाटा पॉवरचे कार्यकारी संचालक श्री अशोक सेठी, बेस्टचे अधिकारी ओव्हळ व मुख्य विद्युत निरीक्षक, श्री सुहास बागडे उपस्थित होते.
विद्युत निरीक्षक कार्यालयाच्या www.cei.maharashtra.gov.in संकेतस्थळाचे उदघाटन यावेळी मंत्री महोदयांच्या उपस्थितीत करण्यात आले. तसेच अपघात विरहीत विज वितरण करणाऱ्या अधिकारी, कर्मचारी यांचा प्रशस्तीपत्र देवुन सन्मान करण्यात आला.

शून्य विद्युत अपघात

उदघाटनप्रसंगी मा. ऊर्जा मंत्री यांनी विद्युत सुरक्षिततेची जबाबदारी वीजपुरवठा कंपनीचे अधिकारी यांचेबरोबरच ग्राहकाची देखील असून “शून्य विद्युत अपघात” हे उदि्दष्ट साध्य करण्यास शासन कटिबध्द आहे असे प्रतिपादन केले. शासनातर्फे विद्युत निरीक्षक कार्यालय सक्षम करण्यात येत आहे. या कार्यालयाच्या संकेत स्थळाद्वारे विद्युत सुरक्षे विषयक कामकाज अधिक लोकाभिमुख होईल अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.
ऊर्जा हा विकासाचा कणा असल्याचे सांगुन राज्यमंत्री मा.श्री मदन येरावार म्हणाले की, सुरक्षा विषयक बाबीचा मोठया प्रमाणावर समाज माध्यमाद्वारे प्रचार होणे आवश्यक असून या सुरक्षा सप्ताहाच्या माध्यमातून ते पूर्ण व्हावे अशी अपेक्षा त्यांना व्यक्त केली.
प्रधान सचिव (ऊर्जा) अरविंद सिंह यांनी विज क्षेत्राच्या वाढत्या व्यापामुळे हाताळतांना होणाऱ्या अपघात टाळण्यासाठी गेल्या दोन वर्षापासुन हा सप्ताह आयोजित करण्यात येत असल्याचे सांगितले.
दि.11 जानेवारी ते 17 जानेवारी 2018 दरम्यान राज्यभर सुरक्षा रॅलीचे आयोजन, टि.व्ही. व रेडीओवरती चर्चासत्र, शाळा, कारखाने, निवासी सोसायटया या ठिकाणी प्रबोधनपर कार्यक्रम यांचे आयोजन करण्यात आले असल्याचे मुख्य विद्युत निरीक्षक मा. श्री सुहास बागडे यांनी सांगितले.

नवीन काय आहे


1. विद्युत सुरक्षा सप्ताह 11 जानेवारी ते 17 जानेवारी 2018 – उदघाटन समारंभ

विद्युत सुरक्षिततेबाबत व्यापक प्रमाणावर जनजागृती होण्याच्या दृष्टीने, महाराष्ट्र शासनाच्या, उद्योग, ऊर्जा व कामगार विभागकडून, मुख्य विद्युत निरीक्षक यांचे मार्फत दि.11 जानेवारी ते 17 जानेवारी या कालावधीत विद्युत सुरक्षा सप्ताहाचे आयोजन करण्यात आलेले आहे. सुरक्षा सप्ताहाचे उदघाटन दि.11 जानेवारी 2018 रोजी सकाळी 11.00 वाजता, यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठाण सभागृह, मुंबई येथे मा. ऊर्जा मंत्री, श्री चंद्रशेखरजी बावनकुळे यांचे शुभहस्ते व मा. राज्यमंत्री ऊर्जा, श्री मदन येरावार यांच्या अध्यक्षतेखाली झाले.



महत्वाचे दुवे (links)

■   ग्रास
Visit ►
■   सेवार्थ
Visit ►
■   मरावीनि आयोग
Visit ►
■   महाराष्ट्र शासन
Visit ►
■   आपले सरकार
Visit ►
■   महापारेषण
Visit ►
■   महावितरण
Visit ►
■   महानिर्मिती
Visit ►
■   बेस्ट
Visit ►
■   टाटा पॉवर
Visit ►
■   रिलायन्स एनर्जी
Visit ►
■   टॉरंट पॉवर
Visit ►
■   कें वि प्राधिकरण
Visit ►
■   एस एन डी एल
Visit ►

लोकसेवा हक्क अधिनियम २०१५ अंतर्गत उपलब्ध सेवा

■   1. वीज सचमांडणीचे निरीक्षण व परवानगी
पहा
■   2. उद्वाहन उभारणीस परवानगी देणे
पहा
■   3. उद्वाहन चालविण्याची अनुज्ञप्ती देणे
पहा

व्यवसाय सुलभता

■   खालील सुचनासंहितांचे पालन करणे
क्लिक करा
■   1. उद्वाहन उभारणी परवानगी देणे
अर्ज करा
■   2. उद्वाहन चालविण्याची अनुज्ञप्ती देणे
अर्ज करा

आमच्या बद्दल- विद्युत निरीक्षणालय

विद्युत निरीक्षण विभाग हा महाराष्ट्र शासनाच्या उद्योग, ऊर्जा व कामगार विभागाच्या अंतर्गत कार्य करणारा एक विभाग आहे.

महाराष्ट्र राज्याचे मुख्य विद्युत निरीक्षक हे या विभागाचे प्रमुख आहेत. त्यांच्या सहाय्याला अधीक्षक अभियंता, विद्युत निरीक्षक, विद्युत निरीक्षक (उद्वाहन), सचिव अनुज्ञापक मंडळ, उप संचालक ( वित्त व लेखा) व विजकर निरीक्षक हे अधिकारी असतात.

या विभागाचे मुख्य कार्य हे विद्युत कायदा 2003 अंतर्गत कलम 53 व त्याखाली तयार केलेले विनियमातील तरतुदीनुसार विद्युत संचमांडणीची सुरक्षिततेची खात्री करणे हे आहे.

शासनाने अधिसूचित केल्यानुसार केंद्रीय विद्युत प्राधिकरण (सुरक्षा व विद्युत पुरवठा या संबंधीचे उपाय ) विनियम 2010 यामध्ये निर्देशित केल्यानुसार तसेच अधिसूचित व्होल्टेज (440 व्होल्टस ) वरील नविन विद्युत संचमांडणीची, उभारणी व देखभाल निर्देशित विनियमानुसार असल्याची व ती सुरक्षित असल्याची विद्युत निरीक्षक यांनी खात्री करणे. विविध विद्युत संचमांडणीची उभारणी करण्यासाठी उभारणीची पध्दत व त्यांच्या नकाशांना हा विभाग मान्यता देतो. मंजूर नकाशांनुसार उभारणीचे काम पूर्ण झाल्यावर या विभागामार्फत सदर संचमांडणी, बहुमजली इमारती, विद्युत जनित्र यांचे सखोल निरीक्षण केल्यावर जर विद्युत संचमांडणीची उभारणी मान्यताप्राप्त पध्दतीने झाल्याची खात्री पटल्यानंतर संचमांडणीस उर्जापित करण्याची परवानगी दिली जाते.

अधिसूचीत (Notified) केलेल्या व्होल्टेजवरील (250 व्होल्टस ) उच्चदाब, अतिउच्चदाब संचमांडणी, क्ष-किरणांची संचमांडणी, निऑनसार्इन, उदवाहन इत्यादींची विभागातर्फे वेळोवेळी नियतकालीक तपासणी केली जाते व जर काही त्रुटी आढळल्या तर त्या दुरुस्तीसाठी मालक / उपभोक्ता / परवानाधारक यांच्या नजरेस आणल्या जातात.

सचिव अनुज्ञापक मंडळ शासन अधिसूचना क्रमांक.संकीर्ण-2016/प्र.क्र.123/ ऊर्जा-5 दि.04/01/2017 नुसार पूर्ण गठित झाले आहे व या विभागाच्या नियंत्रणाखाली काम करीत आहे. विद्युत संचमांडणीवर काम व त्याची देखरेख करणे यासाठी सक्षम असलेल्या व्यक्तींना परवाने व अनुज्ञाप्ती (परवाना) देणे हे या विभागाचे मुख्य काम आहे. उमेदवारांची प्रात्याक्षिक चाचणी घेऊन व त्यांची तोंडी परीक्षा घेऊन त्यानंतर तारतंत्री परवाने (वायरमन परवाना) व पर्यवेक्षक परवाने ( सुपरवायझर परवाना ) दिले जातात.

महाराष्ट्र सिनेमा (नियंत्रण) नियम 1966 यामध्ये केलेल्या तरतूदीनुसार सिनेमागृहे / प्रेक्षागृहे / व्हीडीओ पार्लर्स यांची नियतकालिक (वर्षातून एकदा) तपासणी करुन या अंतर्गत प्रमाणपत्र देण्यात येते.

महाराष्ट्र विद्युत शुल्क अधिनियम 2016 व महाराष्ट्र विद्युत विक्री वरील कर कायदा 1963 या कायद्यानुसार मुख्य विद्युत निरीक्षक ह्यांना “सक्षम अधिकारी” म्हणून प्राधिकृत केले आहे. ही कामे उपसंचालक, ( वित्त व लेखा ) विद्युत निरीक्षक आणि विजकर निरीक्षक यांच्या सहाय्याने पार पाडली जातात. उपरोक्त कायद्यानुसार देय असलेली रक्कम पडताळण्यासाठी परवानाधारक व खाजगी वीज उत्पादकांची लेखा पुस्तके व अभिलेखे अधिकाऱ्यांतर्फे तपासले जातात.

घरगुती विद्युत उपकरणे (दर्जा नियंत्रण) आदेश 1981, विद्युत वायर्स केबल्स, उपकरणे, संरक्षक उपकरणे व तत्सम उपकरणे (दर्जा नियंत्रण) आदेश 2003 या अंतर्गत मुख्य विद्युत निरीक्षक यांना "समूचित प्राधिकारी" म्हणून नेमणूक करण्यात आली आहे.

Read More

विद्युत सुरक्षा

वीज हा आपल्या आयुष्याचा एक अविभाज्य भाग झाला आहे. ती चैन नसून आवश्यक गरज आहे. बाजारात दररोज नवीन नवीन विजेची उपकरणे येत आहेत. त्यावर आपली अवलंबिता दिवसेंदिवस वाढत आहे. त्याचवेळी दरवर्षी विजेचे धक्के बसल्यामुळे मानवी जिवित हानीचे प्रमाणसुद्धा वाढत आहे. महाराष्ट्रात दरवर्षी सरासरी 1000 व्यक्ती विजेच्या धक्क्याने मरण पावतात, त्यातील जास्तीत जास्त व्यक्ती ग्रामीण भागातील असतात. विजेचे शॉर्ट सर्किट झाल्यामुळे आग लागून कोट्यावधी रुपयांची मालमत्ता नष्ट होते. यापैकी बहुतेक अपघात वीजेचा वापरणाऱ्यांचे अज्ञान, निष्काळजीपणा व अति-आत्मविश्वास यामुळे होतात.

विजेचा वापर करणारे व मालमत्ता या दोघांच्या सुरक्षिततेच्या व संनियंत्रणाच्या दृष्टीने विद्युत विनियम बनविण्यात आले आहेत. जर वीजेचा वापरणाऱ्याने आय.एस.आय. मानक खूण असलेली किंवा गुणवत्ता व दर्जा नियंत्रण प्रमाणपत्र असलेली विद्युत उपकरणे वापरली व परवानाधारक विद्युत कंत्राटदाराकडून विद्युत संचमांडणीची कामे केली तर सुरक्षिततेचा उद्देश आपोआप साध्य होईल.

वापरणा-याच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीकोनातून 15 मीटरपेक्षा जास्त उंची असलेल्या इमारतींमधील विद्युत संचमांडणीची विद्युत निरीक्षकांकडून तपासणी करणे बंधनकारक आहे.

विद्युत कायदा 2003 व केंद्रीय विद्युत प्राधिकरण (सुरक्षा व विद्युत पुरवठा या संबंधीचे उपाय ) विनियम 2010 यामध्ये विहित केल्यानुसार उपभोक्ता यांच्या वाणिज्यिक संचमांडणी, मध्यम दाब संचमांडणी, उच्च दाब संचमांडणी व अति उच्च दाब संचमांडणी यांची सुरक्षिततेच्या दृष्टीने खात्री करण्यासाठी ती विद्युत निरीक्षक / चार्टर्ड विद्युत सुरक्षा अभियंता यांचेकडून नियतकालिक तपासणी करुन घेईल.

त्यासाठी तांत्रिक दृष्ट्या उत्तम रचना असलेली विद्युत संचमांडणीची उभारणी केली, ईएलसीबी / आरसीसीबी, एमसीबी यांचा वापर करणे, विद्युत सुरक्षिततेच्या उपायांची काटेकोर अंमलबजावणी करणे, विद्युत तारांवर विद्युत शक्तीचे / भाराचे योग्य वितरण करणे, यासारख्या गोष्टीचे कटाक्षाने पालन केल्यास ठिणग्या (Sparking) पडून आग लागल्यामुळे किंवा, चुकीच्या तार रचनेमुळे (वायरिंगमुळे) काम थांबवून जिवित हानी व मालमत्तेची हानी टाळता येईल.

आपल्याला विद्युत उपकरणे व साधने वापरुन सोयी सुविधा व फायदे प्राप्त होतात, परंतु सदोष विद्युत उपकरणे व सदोष संचमांडणी आपल्याला धोकादायक परिस्थितीत लोटू शकते.

विद्युत सुरक्षिततेसाठी मौलिक सूचना.

  1. फक्त आय.एस.आय. (ISI) मानक असलेले व योग्य क्षमतेच्या विजेच्या केबल तारा (वायर) व उपकरणे वापरा.

  2. कोणत्याही विद्युत मंडलावर जास्त भार टाकू नका.

  3. विद्युत वायरिंग करताना त्यावर अतिरिक्त भार पडणे व शॉर्ट सर्किट होणे इ. धोके टाळण्यासाठी योग्य क्षमतेच्या एम.सी.बी./एम.सी.सी.बी.चा वापर करा.

  4. विजेच्या उपकरणांना योग्य तऱ्हेची तांब्याची प्लेट व तांब्याची रॉड वापरुन अर्थिंग करा.

  5. फक्तआय.एस.आय. (ISI) मानक असलेले किंवा दर्जा नियंत्रण प्रमाणपत्र असलेले वायरिंग सामान, विद्युत उपकरणे, खटके (स्वीच) घरगुती उपकरणे, जसे मिक्सर, टोस्टर, ग्राईंडर, वॉशिंग मशीन इत्यादी वापरा.

  6. विद्युत धक्का बसून होणारे अपघात व धोके टाळण्यासाठी योग्य क्षमतेचे ईएलसीबी / आरसीसीबी वापरा.

  7. मीटर रुममध्ये भरपूर उजेड असावा, ती स्वच्छ असावी व तेथे योग्य वायुवीजन असावे. तीचा अडगळीचे सामान/माल साठवण्याची खोली म्हणून वापरु नका. तसेच जवळपास गॅस सिलेंडर, ज्वलनशील द्रवपदार्थ ठेवू नका.

  8. थ्री पिन प्लग टॉप व अर्थिंग सुविधा असलेली विद्युत उपकरणे वापरा.

  9. न्यूट्रल वायरसाठी उघडी वायर वापरण्याऐवजी वेष्टन असलेली विद्युत तार वापरा.

  10. मल्टी प्लग वापरु नका व तारा खोचू नका असे करणे धोकादायक आहे. तसेच आग लागण्याचा धोका संभवतो.

  11. तात्पुरत्या व लोंबकळणाऱ्या वायर वापरु नका. योग्य पद्धतीने उभारणी करा.

  12. जोड (जॉईंट) असलेले केबल व वायर वापरु नका.

  13. तुमचे वायरिंग व अर्थिंग वेळोवेळी परवानाधारक विद्युत कंत्राटदाराकडून तपासून घ्या.

  14. सॉकेटमध्ये थ्री प्लग टॉप वापरा.

  15. विजेचा वापर, करणारे उपभोक्ता व बांधकाम व्यावसायिक यांनी विद्युत संचमांडणी उभारणीचे काम शासकीय परवानाधारक कंत्राटदाराकडूनच विजेचे काम करुन घ्यावे.

  16. ज्या इमारतींची उंची 15 मीटर्सपेक्षा जास्त आहे. अशा इमारतींचा विद्युतपुरवठा सुरु करण्याआधी इमारतींच्या विद्युत संच मांडणीची विद्युत निरीक्षकांकडून मान्यता घेणे विद्युत नियमांनुसार अनिवार्य आहे.

  17. विजेचा अपघात झाल्यास सर्व प्रथम संबंधित वीज पुरवठा कंपनीला व विद्युत निरीक्षकांना ताबडतोब कळवा व त्यांच्या सूचनांचे पालन करा.

Read More

फोटो गॅलरी

  • विद्युत सुरक्षा उद्घाटन 2018
  • विद्युत सुरक्षा सप्ताह 2017
  • विद्युत सुरक्षा सप्ताह 2016
  • विद्युत सुरक्षा ब्रोशर

विद्युत सुरक्षा - व्हिडिओ गॅलरी

हा व्हिडिओ प्ले करा

अनुज्ञापक मंडळ

1. अनुज्ञापक मंडळाची रचना

मुख्य विद्युत निरीक्षक अध्यक्ष
सचिव अनुज्ञापक मंडळ सदस्य सचिव
संचालक तांत्रिक शिक्षण मंडळ सदस्य
वीरमाता जिजाबाई तांत्रिक संस्था, मुंबई सदस्य
टाटा हायड्रो इलेक्ट्रिक कॉर्पोरेशन सदस्य
महाराष्ट्र राज्य विद्युत वितरण कं.लि. सदस्य
बृहन्मुंबई विद्युत पुरवठा आणि परिवहन कं.लि. सदस्य
रिलायन्स एनर्जी. सदस्य
मध्य रेल्वे सदस्य
महाराष्ट्र विद्युत कंत्राटदार असोसिएशन, मुंबई सदस्य
विदर्भ विद्युत कंत्राटदार असोसिएशन, नागपूर सदस्य
प्रादेशिक विद्युत निरीक्षण मंडळाचे सर्व अधीक्षक अभियंता सदस्य

2. कार्य

  1. वर्षातून दोन वेळा मंडळाच्या बैठका घेणे.
  2. अनुज्ञापक मंडळाच्या कार्यावर विद्युत पर्यवेक्षक व तारतंत्री यांच्या परीक्षा वर्षातून दोनदा घेणे. (नोव्हेंबर व मे मध्ये)
  3. फॉर्म ऑनलाईन स्वीकारणे, त्यांची छाननी करणे व प्रवेशपत्र देणे.
  4. वरील परीक्षेत यशस्वी झालेल्या उमेदवारांना प्रमाणपत्रे व परवाने देणे.
  5. उपरोक्त परीक्षातून सूट दिलेल्या पदवी / पदविका धारण करणाऱ्या व अनुभव असलेल्या व्यक्तींना तारतंत्री व पर्यवेक्षक प्रमाणपत्र, अनुज्ञाप्ती देणे.
  6. नवी इलेक्ट्रिकल कॉन्ट्रॅक्टर परवाना देणे.
  7. नवीन विद्युत कंत्राटदार परवाने देणे.

3. विद्युत कंत्राटदार परवान्याचे तीन वर्षासाठी नूतनीकरण करणे.

  1. केंद्रीय विद्युत प्राधिकरण (सुरक्षा व विद्युत पुरवठा या संबंधीचे उपाय ) विनियम 2010 नुसार मेगर व अर्थ टेस्टर ज्याच्याकडे आहे अशी व्यक्ती किंवा भागीदारी संस्था..

  2. विद्युत पर्यवेक्षकाची क्षमता प्रमाणपत्र / परवाना धारण करणारी व्यक्ती किंवा असे क्षमता प्रमाणपत्र / परवाना धारण करणाऱ्या व्यक्तीला नोकरीत ठेवणारी व्यक्ती.

4. विद्युत कंत्राटदार परवाना प्राप्त करण्यासाठी पाञता :

  1. केंद्रीय विद्युत प्राधिकरण (सुरक्षा व विद्युत पुरवठा या संबंधीचे उपाय ) विनियम 2010 नुसार मेगर व अर्थ टेस्टर ज्याच्याकडे आहे अशी व्यक्ती किंवा भागीदारी संस्था..

  2. विद्युत पर्यवेक्षकाची क्षमता प्रमाणपत्र / परवाना धारण करणारी व्यक्ती किंवा असे क्षमता प्रमाणपत्र / परवाना धारण करणाऱ्या व्यक्तीला नोकरीत ठेवणारी व्यक्ती.

5. विद्युत कंत्राटदाराचा परवाना मिळण्यासाठी अर्ज.

कंत्राटदाराने आवश्यक कागदपत्रे व विहित शुल्कासह अनुज्ञापक मंडळ / अधीक्षक अभियंता, मुंबई / पुणे / औरंगाबाद / नागपूर यांचेकडे तीन वर्षामध्ये एकदा परवाना जारी करण्याच्या दिवशी अर्ज करावा कारण परवाना 3 वर्षे वैध असतो.

7. कंत्राटदाराच्या परवान्याचे नूतनीकरण .

यासाठी संबंधित जिल्ह्याच्या विद्युत निरीक्षकांमार्फत तसेच संबंधित विभाग / मंडळाचे अधिक्षक अभियंता यांच्या मार्फत सचिव अनुज्ञापक मंडळ यांचेकडे फॉर्म "जे" मध्ये अर्ज करायचा असतो. फॉर्मबरोबर आवश्यक ती कागदपत्रे जोडणे व विहित शुल्क देणे आवश्यक आहे.

8. विद्युत कंत्राटदाराच्या परवान्याचे नूतनीकरण करणे :.

विद्युत कंत्राटदाराच्या वैध परवान्याचे नूतनीकरण करण्याची पध्दती – सदर अर्ज खालील कागदपत्रांची योग्य पूर्तता करुन सचिव अनुज्ञापक मंडळ / अधीक्षक अभियंता – मुंबई / पुणे / औरंगाबाद / नागपूर यांना मिळाल्यापासून
  1. विद्युत कंत्राटदाराचे मूळ प्रमाणपत्र
  2. नूतनीकरण शुल्क मूळ पावती,
  3. नूतनीकरणाचे शुल्क भरल्याची पावती (मूळ प्रत)
  4. मेगर / अर्थ टेस्टरचा चाचणी अहवाल
  5. अद्यावत केलेले असलेले मूळ “आय” रजिस्टर व त्याची प्रत. प्रतींवर विद्युत कंत्राटदाराच्या स्वाक्षऱ्या आवश्यक. उपरोक्त माहितीसह अर्ज प्राप्त झाल्यावर नूतनीकृत परवाना 60 दिवसात मिळेल.
  6. सचिव अनुज्ञापक मंडळ, यांचेकडुन ठरवलेल्या तारखेच्या आधी प्रत्येक वर्षी विद्युत कंत्राटदार व विद्युत पर्यवेक्षक यांची घोषणा करावी.
  7. अनुज्ञाप्ती देण्याकरीता जबाबदार अधिकारी सचिव अनुज्ञापक मंडळ, मुंबई / संबंधित विद्युत मंडळाचे अधीक्षक अभियंता हे असतील तर या बाबतीतील वरिष्ठ अधिकारी मुख्य विद्युत निरीक्षक उद्योग, ऊर्जा व कामगार विभाग, मुंबई तथा अध्यक्ष अनुज्ञापक मंडळ हे सक्षम प्राधिकारी हे आहेत.
  8. आक्षेप कळविण्यास जबाबदार अधिकारी सचिव अनुज्ञापक मंडळ, मुंबई / संबंधित अधिक्षक अभियंता प्रादेशिक विद्युत निरीक्षण मंडळ हे असतील.
    या बाबतीतील वरिष्ठ अधिकारी मुख्य विद्युत निरीक्षक उद्योग, ऊर्जा व कामगार विभाग, मुंबई हे आहेत.

6. परवाना आणि प्रमाणपत्र जारी करण्याची संक्षिप्त प्रक्रिया

  1. विद्युत पर्यवेक्षकाचे क्षमतेचे प्रमाणपत्र व परवाना.
    1. विद्युत अभियांत्रिकीमध्ये पदवी / पदविका व त्यानंतर महाराष्ट्र राज्यात विद्युत क्षेत्रात एक वर्षाचा कामाचा अनुभव किंवा तीन महिन्याचे सक्षमता प्रमाणपत्र किंवा
    2. औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थेचा दोन वर्षाचा तारतंत्रीचा पाठ्यक्रम उत्तीर्ण होणे व त्यानंतर तारतंत्रीचा एक वर्षाची राष्ट्रीय शिकाऊ प्रमाणपत्र परीक्षा उत्तीर्ण होणे व महाराष्ट्र राज्यात विद्युत क्षेत्रात एक वर्षाचा अनुभव किंवा
    3. तारतंत्रीचा तीन वर्षाची राष्ट्रीय शिकाऊ प्रमाणपत्र परीक्षा उत्तीर्ण होणे व महाराष्ट्र राज्यात विद्युत क्षेत्रात एक वर्षाचा अनुभव किंवा
    4. अनुज्ञापक मंडळ घेत असलेल्या विद्युत पर्यवेक्षकाची परीक्षा उत्तीर्ण होणे (या परीक्षेचा अभ्यासक्रम संबंधित अधिकाऱ्यांकडे उपलब्ध आहे).

    हा अर्ज आवश्यक त्या कागदपत्रांसह विहित शुल्क भरून सचिव, अनुज्ञापक मंडळ यांचेकडे सादर करावा.

  2. तारतंत्री प्रमाणपत्र व परवाना.
  1. अनुज्ञापक मंडळ घेत असलेल्या विद्युत पर्यवेक्षकाची परीक्षा उत्तीर्ण होणे (या परीक्षेचा अभ्यासक्रम संबंधित अधिकाऱ्यांकडे उपलब्ध आहे).
  2. तारतंत्री (वायरमन / लाईनमन / इलेक्ट्रीशियन) या क्षेत्रात औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थेचा दोन वर्षाचा पाठ्यक्रम उत्तीर्ण होणे. हा अर्ज आवश्यक त्या कागदपत्रांसह विहित शुल्क भरून सचिव, अनुज्ञापक मंडळ यांचेकडे सादर करावा.

9. परीक्षा.

  1. प्रमाणपत्र व परवाना जारी करणे .

    1. परीक्षेचे निकाल जाहिर झाल्यावर
      1. पर्यवेक्षकाचे क्षमता प्रमाणपत्र व परवाना देण्यास जास्तीत जास्त 180दिवस.
      2. पर्यवेक्षक / तारतंत्री परीक्षेतून सूट मिळण्यासाठी अर्ज प्राप्त झाल्यानंतर .

    2. पर्यवेक्षकाचे क्षमता प्रमाणपत्र व परवाना देण्यास जास्तीत जास्त 90दिवस
      1. तारतंत्रीचे प्रमाणपत्र व परवाना देण्यास जास्तीत जास्त 90दिवस.
      2. पर्यवेक्षक / तारतंत्री यांच्या परीक्षेच्या अर्जामध्ये संबंधित कार्यालयाने घेतलेले आक्षेप कळविण्यासाठी वेळ – 15 दिवस.

    3. प्रमाणपत्र व परवाना देण्यासाठी जबाबदार अधिकारी – सचिव अनुज्ञापक मंडळ संबधीत अधीक्षक अभियंता / जिल्ह्याचे विद्युत निरीक्षक.

    4. याबाबत पुढील वरिष्ठ अधिकारी मुख्य विद्युत निरीक्षक उद्योग, ऊर्जा व कामगार विभाग मुंबई हे आहेत.

उदवाहनाची तपासणी

रहिवाशी, वाणिज्यिक व औद्योगिक इमारतींमधील उदवाहने उभारणी ही त्या त्या वेळी लागू असलेल्या विकास नियंत्रण नियमानुसार बांधकामाच्या त्या त्या ठिकाणी लागू असलेल्या नियमांनुसार करावी लागते. मात्र उदवाहनांची निर्मिती, उभारणी व देखरेख ही महाराष्ट्र उद्वाहन कायदा 1939 व या कायद्याच्या कलम 10 अंतर्गत तयार केलेले महाराष्ट्र उदवाहन नियम 1958 यानुसार करावी लागेल. या कायद्याच्या व नियमांच्या तरतुदींचे पालन करण्यासाठी मुख्य विद्युत निरीक्षक हे सक्षम प्राधिकारी आहेत. तसेच खालील परवानगी देण्याचा त्यांना अधिकार आहे.

1) उदवाहन उभारणी करण्यासाठी परवानगी देणे

2) उदवाहन चालविण्यासाठी अनुज्ञप्ती देणे.

उदवाहनाची उभारणी, देखभाल व दुरुस्ती ही मान्यता प्राप्त कंत्राटदारांतर्फे करुन घेणे बंधनकारक आहे.

1. उदवाहन / अग्निशमन उदवाहन उभारणी करण्यासाठी परवानगी मागण्याची पद्धती.

पसंचमांडणीचे मालक अथवा त्यांचे प्राधिकृत प्रतिनिधी उदवाहन उभारणीची परवानगी मिळण्यासाठी आवश्यक त्या नकाशासह व कागदपत्रांसह (फॉर्म ए, फॉर्म ए1, संरचना प्रमाणपत्र, वास्तुविशारद प्रमाणपत्र इ.) विद्युत निरीक्षक (उदवाहन) यांना अर्ज करायचा आहे. विद्युत निरीक्षक (उदवाहन) त्यांच्या शिफारसीनुसार मुख्य विद्युत निरीक्षक उद्योग, ऊर्जा व कामगार विभाग हे सदर परवानगी देतात. यासाठी ऑनलाईन पध्दतीने "आपले सरकार" या संकेस्थळावर अर्ज करण्याची सुविधा विभागाने उपलब्ध केली आहे.

2. उदवाहन / अग्निशमन उदवाहन चालविण्याची अनुज्ञप्ती मिळण्यासाठी पध्दती :

उदवाहन उभारणी करण्याचे काम पूर्ण झाल्यावर मालक अथवा त्यांचे प्राधिकृत प्रतिनिधी उदवाहन निरीक्षण करण्यासाठी विद्युत निरीक्षक (उदवाहन) यांना आवश्यक कागदपत्रे जसे फॉर्म ब, फॉर्म ब 1 यामध्ये अर्ज करतो व आवश्यक शुल्क भरतो. विद्युत निरीक्षक (उदवाहन) यांच्या शिफारसीनुसार मुख्य विद्युत निरीक्षक उद्योग, ऊर्जा व कामगार विभाग हे उदवाहन चालविण्याची अनुज्ञप्ती देतात. यासाठी "आपले सरकार" या संकेत स्थळावर ऑनलाईन पध्दतीने अर्ज करण्याची सुविधा विभागाने उपलब्ध केली आहे.

3. उदवाहनाच्या गुणधर्मात (Characteristics) बदल म्हणजे .

  1. उदवाहनाचा वेग-

  2. उदवाहनाची क्षमता

  3. उदवाहन चालनाचा प्रकार (Type of drive of lift)

  4. उदवाहन थांबण्याच्या जागा यामधील बदल व यासाठी मालक अथवा त्यांच्या प्राधिकृत प्रतिनिधीस फॉर्म ए व ए 1 मध्ये विद्युत निरीक्षक (उदवाहन) यांना अर्ज करणे आवश्यक आहे.


महाराष्ट्र उदवाहन कायदा 1939 व महाराष्ट्र उद्वाहन नियम 1958 या अंतर्गत दिलेली उदवाहन उभारणीची परवानगी 1 वर्षासाठीच वैध असते. तथापि सबळ कारणासह विद्युत निरीक्षक (उदवाहन) यांनी शिफारस केल्यास ती पुढील काही कालावधीसाठी वाढविता येईल.



5. अग्निशमन उदवाहन

बहुमजली इमारतीत रहाणाऱ्या किंवा तेथे काम करणाऱ्या व्यक्तींच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीकोनातून विकास नियंत्रण नियमावलीमध्ये अग्निशमन उदवाहन (फायर लिफ्ट) च्या आवश्यकते बाबतचे नियम घालून दिले जातात. याबाबत सुरक्षिततेच्या दृष्टीने खबरदारीचे उपाय खालीलप्रमाणे आहेत.

  1. उदवाहनाचे कार क्षेत्रफळ किमान 1.4 चौ.मीटर असले पाहिजे.

  2. उदवाहनाचा वेग असा असला पाहिजे की, ती इमारतीच्या तळमजल्यापासून सर्वात वरच्या मजल्यावर एक मिनिटात पोहोचली पाहिजे किंवा उद्वाहनाचा किमान वेग 1 मीटर प्रति सेकंद असला पाहिजे.

  3. फायरमन टॅागल स्विच हा तळमजल्यावरील उदवाहन प्रवेशद्वाराजवळ असणे आवश्यक आहे ज्या योगे तो टॉगल स्वीच वापरला की काम पूर्ण होईपर्यंत अग्निशमन उदवाहन फक्त ऑपरेटरच्या ताब्यात राहील.

Read More

4. सुरक्षिततेच्या दृष्टीकोनातून उदवाहनाच्या स्थितीचा विचार केल्यावर खालील गोष्टींचे पालन करणे बंधनकारक आहे.

  1. उदवाहनाची उभारणी, देखभाल व दुरूस्ती ही मान्यता प्राप्त सक्षम उदवाहन उत्पादक / मान्यता प्राप्त ठेकेदार यंत्रणेमार्फतच केली पाहिजे.

  2. विद्युत निरीक्षक (उदवाहन) यांनी वर्षातून एकदा भेट देऊन उदवाहनाच्या स्थितीची तपासणी केली पाहिजे.

  3. महाराष्ट्र उदवाहन कायदा 1939 च्या कलम 8 नुसार विद्युत निरीक्षक (उदवाहन) यांनी उद्वाहनाच्या मालकास किंवा त्यांच्या प्राधिकृत प्रतिनिधीस निरीक्षणासाठी फॉर्म "ड" मध्ये सूचना दयावी.

  4. जर निरीक्षणानंतर विद्युत निरीक्षक (उदवाहन) यांना असे आढळले की सदर उदवाहन हे असुरक्षित आहे तर त्यांनी उदवाहनाच्या मालकास/प्राधिकृत प्रतिनिधीस फॉर्म ई मध्ये सूचना द्यावी की त्या मालक / प्राधिकृत प्रतिनिधीने महाराष्ट्र उदवाहन कायदा 1939 च्या कलम 8 (2) नुसार विहित वेळेमध्ये आवश्यक त्या दुरुस्त्या करुन घ्याव्यात.

  5. जर उदवाहनाला झालेल्या अपघातामध्ये एखाद्या व्यक्तीला इजा झाली तर उदवाहनाच्या मालकाने/ प्रतिनिधीने विद्युत निरीक्षक (उदवाहन) यांना फॉर्म "एफ" मध्ये संपूर्ण तपशीलासह सूचना द्यावी. ही गोष्ट मुंबई उदवाहन कायदा 1939 च्या कलम 9 नुसार बंधनकारक आहे.

विद्युत शुल्क

महाराष्ट्र विद्युत शुल्क अधिनियम 2016 कलम 3 (1) यानुसार विविध ग्राहकांनी वापरलेल्या विजेवर शुल्क आकारले जाते. महाराष्ट्र विद्युत नियामक आयोगाने विद्युत शुल्क आकारण्यासाठी ग्राहकांचे वर्गीकरण केले आहे. हे वर्गीकरण वीज वापरण्याच्या प्रकारावर अवलंबून आहे. हे निरनिराळे वर्ग असे आहेत : निवासी, व्यापारी, औद्योगिक, कृषी, तात्पुरती, जाहिरात/जाहिरात फलक, मेट्रो/मोनोरेल, मुक्त प्रवेश, जनित्र. या प्रत्येक प्रवर्गाचे शुल्काचे दर वेगळे आहेत.

विजेच्या विक्रीवरील कर :

महाराष्ट्र वीजेच्या विक्री कर अधिनियम 1963 कलम 3 नुसार पुरवठा करणा-या परवानाधारकांनी ग्राहकाला केलेल्या वीजेच्या संपुर्ण विक्री संबंधात वीज वापरावर प्रति युनिट कर विहीत दराने आकारण्यात येतो. महाराष्ट्र राज्य विद्युत वितरण कंपनी, टाटा पॉवर कंपनी, बी.ई.एस.टी., रिलायन्स इन्फ्रास्ट्रक्चर कंपनी हे परवानाधारक असल्याने ते वीजेच्या विक्रीवरील कर शासनास भरणा करतात.

कर संकलनासाठी सध्या अस्तित्वात असलेली यंत्रणा :

महाराष्ट्र विद्युत शुल्क अधिनियम 2016 च्या कलम 6 नुसार प्रत्येक परवानाधारक योग्य विद्युत शुल्क गोळा करील व राज्य शासनाला भरणा करेल. वीजेच्या विक्रीवरील कर कायदा 1963 मधील कलम 4 नुसार प्रत्येक परवानाधारक , विद्युत वितरण कंपन्या विद्युत शुल्क व वीज विक्रीवरील कराची रक्कम वीज देयकात आकारणी करुन विद्युत ग्राहकांकडून वसूल करतात व शासकीय कोषागारात रक्कमा जमा करतात. जे ग्राहक/व्यक्ती स्वत:च्या उपयोगासाठी वीज निर्मिती करुन वापर करतात ते महाराष्ट्र शासनास ग्रास प्रणालीद्वारे ऑनलाईन पध्दतीने वीज शुल्काचा भरणा करतात.

डाउनलोड - Scale of Fees

महाराष्ट्र विद्युत शुल्क अधिनियम,2016 कायद्याखाली विद्युत जनित्रांचे नोंदणीकरण :

केंद्रीय विद्युत प्राधिकरण (सुरक्षा व विद्युत पुरवठा या संबंधीचे उपाय योजना ) विनियम 2010 या विनियमातील विनियम 32 नुसार समुचित प्राधिका-यांकडे नोंदविलेल्या 200 कि.वॅ. पेक्षा जास्त वीज निर्मिती क्षमतेच्या विद्युत जनित्राचे विद्युत निरीक्षकाने निरीक्षण करावयाचे आहे.

नेहमीचे कार्य : विद्युत निरीक्षक हे विद्युत शुल्क निरीक्षकांच्या सहाय्याने महाराष्ट्र विद्युत शुल्क अधिनियम 2016 व महाराष्ट्र विद्युत विक्रीकर कायदा 1963 व त्याखाली तयार केलेल्या नियमांचे पालन होत आहेत किंवा नाही हे पाहतील.

शुल्कापासून सूट व परताव्याची पद्धत :

विशिष्ट अटी घालून महाराष्ट्र शासन काही धोरणांद्वारे राज्यातल्या कोणत्याही भागातील विशिष्ट वर्गाला विद्युत शुल्क देण्यापासून सूट देईल.

संबंधित उपभोक्ते/व्यक्ती यांनी प्रथम ऑन लाईन पध्दतीने वीजवितरण कंपनीस अर्ज सादर करावा. सदर अर्जाची छाननी करुन वीज वितरण कंपनीस 7 दिवसात संबंधित जिल्ह्याच्या विद्युत निरीक्षकांना विद्युत शुल्कापासून सूट मिळण्यासाठी औपचारिक अर्ज विहित नमुन्यात सादर करतील. जर अर्ज योग्य प्रकारे केला आहे असे आढळले तर मुख्य विद्युत निरीक्षक/विद्युत निरीक्षक यांची समिती निरीक्षक ते अर्ज मान्य करतील. संबंधित ग्राहक / व्यक्ती हे मान्यता पत्र परवानाधारकाच्या संबंधित कार्यालयास सादर करतील. त्यानंतर परवानाधारक सादर ग्राहकाला विद्युत शुल्क आकारायचे व त्यांच्याकडून ते गोळा करायचे थांबवेल.

Read More

विद्युत निरीक्षण

विद्युत कायदा 2003 च्या कलम 162 खाली तसेच केंद्रीय विद्युत प्राधिकरण (सुरक्षा व विद्युत पुरवठा या संबंधीचे उपाय) विनियम 2010 यांची अंमलबजावणी करण्यासाठी विद्युत निरीक्षक नेमलेले आहेत. मानव, प्राणी व मालमत्ता यांच्या सुरक्षिततेची ते खात्री करतात.

(1)मुख्य विद्युत निरीक्षक यांचे कार्य

मुख्य विद्युत निरीक्षक हे विभागाचे प्रशासकीय प्रमुख आहेत व कार्यक्षम कामासाठी ते शासनास जबाबदार असतात. त्यांची कामे अशी :
  1. निरीक्षणाचा व पर्यवेक्षणाचा दर्जा सुधारावा यासाठी तांत्रिक व अन्य मार्गदर्शन करणे.
  2. त्यांच्या विभागातील निरनिराळ्या खात्यांच्या कामांमध्ये सुसूत्रता साधणे.
  3. त्यांच्या नियंत्रणाखालील असलेल्या मंडळांमध्ये व मंडळाच्या नियंत्रणाखाली असलेल्या विभागीय कार्यालयात खालीलप्रमाणे निरीक्षणे करणे :
  1. त्यांच्या नियंत्रणाखालील मंडळ कार्यालयाचे वर्षातून एकदा.
  2. विभागीय कार्यालये – प्रत्येक वर्षात दहा विभागीय कार्यालये व प्रत्येक विभागीय कार्यालयाचे तीन किंवा चार वर्षातून एकदा.
  1. मालक / वहिवाटदार यांनी विद्युत जनित्राच्या (क्षमता 200 कि.वॅ. पेक्षा जास्त) सादर केलेल्या सर्विस्तर नकाशास विद्युत निरीक्षक मान्यता देतील अशी मान्यता किंवा काही आक्षेप असल्यास ते आक्षेप एका आठवड्यात संबंधीतांना कळवतील.
  2. त्रुटींची पुर्तता झाल्यावर नकाशे पुन्हा सादर केल्यानंतर ते 3 दिवसात मंजूर करतील
  3. जनित्र उभारणीचे काम पूर्ण झाल्यावर आवश्यक ती कागदपत्रे व परवानाधारक विद्युत कंत्राटदाराकडून चाचणी अहवाल प्राप्त झाल्यावर 2 आठवड्यात निरीक्षण करण्याबाबत कळविण्यात येते.
  4. जर तपासणीनंतर सदर संच मांडणी ही केंद्रीय विद्युत प्राधिकरण (सुरक्षा व विद्युत पुरवठा या संबंधीचे उपाय योजना ) विनियम 2010 नुसार समाधानकारक आहे असे आढळले तर राज्य विद्युत मंडळाचे व इतर कायदेशीर प्राधिकरणाचे “ना हरकत प्रमाणपत्र” प्राप्त करण्याच्या अटीच्या अधिन राहून एका आठवड्यात परवानगी देण्यात येईल.

  • खालील विद्युत संचमांडणीना विद्युत पुरवठा करण्यासाठी तपासणी व ना हरकत प्रमाणपत्र देणे.

    1. सिनेमा टॉकीज – कायमचे / अस्थायी / तात्पुरते.
    2. त्रुव्हीडीओ टॉकीज.
    3. सर्कस / सार्वजनिक करमणुकीच्या जागा .

    (2)अधीक्षक अभियंत्याची कार्य

      अधीक्षक अभियंता हे मंडळाचे प्रशासकीय प्रादेशिक विभाग प्रमुख असतात व ते मुख्य विद्युत निरीक्षकांना जबाबदार असतात. ते प्रशासनाचे काम पहातात व त्यांच्याकडे त्यांच्या मंडळातील विभागीय अधिकाऱ्यांचे सर्वसामान्य प्रशासकिय व तांत्रिक नियंत्रण असते. आपल्या विभागामधील कामाची तपासणी करणे व व्यवस्थापनाची यंत्रणा कार्यक्षम व आर्थिक दृष्ट्या योग्य आहे याची खात्री करुन घेणे हे त्यांचे काम आहे. त्यांना त्यांच्या कनिष्ठ कर्मचाऱ्यांच्या व बाहेर क्षेत्रावर काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची कार्यक्षमता जोखायची असते व प्रत्येक विभागातील कामाच्या व्यवस्थापनासाठी तेथील कर्मचारी वर्ग आवश्यक आहे का व पुरेसा आहे का हे ठरवायचे असते. त्यांना त्यांच्या मंडळातील लष्करी वा नागरी अधिकाऱ्यांबरोबर थेट संपर्क साधण्याचा अधिकार असतो. विद्युत निरीक्षणामध्ये त्यांचे कार्य विद्युत निरीक्षकासारखे असते ते 100 के.व्ही. ते 220 के.व्ही. या विद्युत संचमांडणीचे प्रथम व वार्षिक निरीक्षण करतात. तसेच 500 मेगा वॅट पर्यंतच्या विद्युत निर्मिती संयंत्राचे निरीक्षण करतात. तीन फेज मध्यमदाब उपभोक्त्यांसाठी ते विद्युत कायदा 2003 च्या कलम 127 अंतर्गत अपिलीय अधिकाऱ्यांचे कामही पाहतात. .

    (3)विद्युत निरीक्षकाची कार्य

    1. विद्युत कायदा 2003 तसेच केंद्रीय विद्युत प्राधिकरण (सुरक्षा व विद्युत पुरवठ्याशी संबंधित उपाय) विनियम 2010 यांच्या प्रावधानांची मानव, प्राणी व मालमत्ता हे सुरक्षित रहावेत यासाठी अंमलबजावणी करणे..

      1. 33 के.व्ही. पर्यंतचे ( 33 केव्ही धरून ) विद्युत संचमांडणीचे वार्षिक निरीक्षण करणे.
      2. सार्वजनिक ठिकाणच्या तात्पुरत्या विद्युत संचमांडणीचे निरीक्षण करणे, त्यांना मान्यता देणे व “ना हरकत प्रमाणपत्र” देणे.
      3. 33 के.व्ही. पर्यंतच्या विद्युत संचमांडणीचे निरीक्षण करुन केंद्रीय विद्युत प्राधिकरण (सुरक्षा व विद्युत पुरवठा या संबंधीचे उपाय ) विनियम 2010 च्या विनियम क्र.43 च्या अंतर्गत ती ऊर्जापित करण्यासाठी उपभोक्ते / वापरणारे व परवानाधारक यांना लेखी परवानगी देणे.

      Read More

    गुणवत्ता नियंत्रण

    घरगुती विद्युत उपकरणांच्या दर्जा नियंत्रणाबाबत केंद्र सरकारने घरगुती विद्युत उपकरणासाठी दर्जा नियंत्रणासाठी निर्गमित केलेल्या आदेशाची अंमलबजावणी करण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारने मुख्य विद्युत निरीक्षक, उद्योग, ऊर्जा व कामगार विभाग यांना व "समुचित प्राधिकारी" म्हणून घोषित केले आहे. घरगुती विद्युत उपकरणांच्या उत्पादकांनी केलेल्या उत्पादनाची गुणवत्ता तपासून त्यांना प्रमाणपत्रे दिली जातात..

    अत्यावश्यक वस्तू कायदा 1955, (10/1955) च्या कलम 3 खाली घरगुती विद्युत उपकरणांचा दर्जावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी भारत सरकारने खालील आदेश पारित केले आहेत.

    संबंधित व्यक्तीमध्ये जागृती निर्माण करण्यासाठी घरगुती उत्पादनांचे उत्पादक, साठा करणारे, व्यापारी, सर्वसामान्य जनता व विद्युत उपकरणांचे संभाव्य ग्राहक यांच्यासाठी काही मार्गदर्शक तत्वे जारी केली आहेत. त्यासाठी खालील आदेश पारित केले आहेत.

    1) उत्पादनांना गुणवत्ता प्रमाणपत्र देणे व त्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी पद्धत व अटी


    एखादया उत्पादनाच्या गुणवत्ता प्रमाणपत्रासाठी अर्ज करण्यासाठी प्रत्येक अर्जदाराने/उत्पादकाने त्याच्या कंपनी / भागीदारी संस्थेच्या लेटहेडवर विहित नमुना (सूची 4 मध्ये खाली दिलेला आहे) मध्ये मुख्य विद्युत निरीक्षक मुंबई किंवा अधीक्षक अभियंता , मुंबई/पुणे/नागपूर/औरंगाबाद यांचे कार्यालयात अर्ज करायचा आहे :

    1. उत्पादनांना गुणवत्ता प्रमाणपत्र देणे व त्याचे नूतनीकरण करण्यासाठी पद्धत व अटी :
    2. एखादया उत्पादनाच्या गुणवत्ता प्रमाणपत्रासाठी अर्ज करण्यासाठी प्रत्येक अर्जदाराने/उत्पादकाने त्याच्या कंपनी / भागीदारी संस्थेच्या लेटहेडवर विहित नमुना (सूची 4 मध्ये खाली दिलेला आहे) मध्ये मुख्य विद्युत निरीक्षक मुंबई किंवा अधीक्षक अभियंता , मुंबई/पुणे/नागपूर/औरंगाबाद यांचे कार्यालयात अर्ज करायचा आहे :

    2) उत्पादकाचे प्रमाणपत्र / प्रमाणपत्राचे नूतनीकरण


    1. सुरुवातीला 6 महिन्यांसाठी तात्पुरते प्रमाणपत्र दिले जाते व त्यानंतर जर उत्पादन वापरायला उपयुक्त ठरले तर ह्या प्रमाणपत्राचे 36 महिन्यांसाठी नूतनीकरण केले जाते.
    2. प्रमाणपत्र वैध असल्याच्या काळात मुख्य विद्युत निरीक्षक उद्योग, ऊर्जा व कामगार विभाग, मुंबई व योग्य अधिकारी हे प्रमाणपत्र देताना घातलेल्या अटींमध्ये बदल करु शकतात.
    3. अधीक्षक अभियंता मुंबई / पुणे / औरंगाबाद / नागपूर हे कोणत्याही अर्जाची प्राथमिक चौकशी करुन संबंधित उत्पादकांकडून समाधानकारक तांत्रिक खुलासा मिळाल्यानंतर त्या प्रमाणपत्राबाबतचे नुतनीकरण करण्यासाठी मुख्य विद्युत निरीक्षक उद्योग, ऊर्जा व कामगार विभाग मुंबई व समुचित प्राधिकारी यांचेकडे शिफारस करतात.
    4. जर उत्पादकाच्या प्रमाणपत्राचे नूतनीकरण केले नाही / मुख्य विद्युत निरीक्षक, उद्योग, ऊर्जा व कामगार विभाग मुंबई तथा समुचित प्राधिकारी यांनी त्याचे नूतनीकरण पुढे ढकलले नाही तर त्या प्रमाणपत्राचा कालावधी संपल्यानंतर रद्द होते.
    5. उत्पादकाचे प्रमाणपत्र प्राप्त केल्याशिवाय जी उपकरणे उत्पादित करायची नाहीत, विक्रीसाठी साठवायची नाहीत किंवा विकायची नाहीत त्यांची यादी परिशिष्ट IV मध्ये दिली आहे.

    3) उत्पादकास गुणवत्ता प्रमाणपत्र देण्याच्या अटी

    1. उत्पादन केलेल्या उपकरणावर व त्यांच्या वेष्टनावर उत्पादनाचे बोधांकित व उत्पादन गुणवत्ता प्रमाणपत्र क्रमांक स्पष्टपणे दिसला पाहिजे.
    2. जेव्हा एखाद्या उत्पादनाबाबत गुणवत्ता प्रमाणपत्र दिले जाते, त्यावेळी सदर प्रमाणपत्रधारक वगळून इतर कोणतीही व्यक्ती उत्पादनाच्या विक्रीमधून, पत्रकामधून असा दावा करु शकत नाही की त्यांचे उत्पादन भारतीय प्रमाणकांची पूर्तता करते किंवा गुणवत्ता प्रमाणपत्र धारण करते.

    3. भारतीय प्रमाणकामध्ये नमुद केल्याप्रमाणे गुणवत्ता प्रमाणपत्रधारकांनी नेहमीच्या चाचण्यांचे पूर्ण विवरण ठेवले पाहिजे.
    1. घरगुती विद्युत उपकरणे (गुणवत्ता नियंत्रण) आदेश 1981
    2. घरगुती विद्युत उपकरणे (गुणवत्ता नियंत्रण) आदेश 1988 (1988 च्या आदेशावर नवीन आदेश जारी केला आहे.
    3. सर्वसाधारण सेवा विद्युत दिवे (दर्जा नियंत्रण) आदेश 1989
    4. विद्युत वायर, केबल, उपकरणे व उप साधने (दर्जा नियंत्रण) आदेश 1993 (हा आदेश 1988 च्या गुणवत्ता नियंत्रण आदेश अधिक्रमित करून जारी केला आहे)
    5. विद्युत वायर, केबल, उपकरणे व उप साधने (दर्जा नियंत्रण) आदेश 2003
    6. विद्युत वायर, केबल, उपकरणे व उप साधने (दर्जा नियंत्रण) आदेश 2005

    डाउनलोड

    अ. क्र. पर्यवेक्षक परिक्षा / तारतंत्री परिक्षा - अर्ज  
    1 नमुना-सी - विद्युत पर्यवेक्षकाच्या किंवा तारतंत्रीच्या परीक्षेच्या प्रवेशासाठी अर्ज डाउनलोड
    2 नमुना-डी - विद्युत पर्यवेक्षकाच्या आणि तारतंत्रीच्या परीक्षेच्या पुन प्रवेशासाठीचा अर्ज डाउनलोड
    3 नमुना-ई - विद्युत तारतंत्री आणि पर्यवेक्षक यांना परीक्षेला प्रवेश/सूट देण्यासाठी विद्युत कर्मचारी वर्गाला द्यावयाचे प्रमाणपत्र डाउनलोड
    अ. क्र. पर्यवेक्षक परीक्षेतून सूट - अर्ज  
    1 नमुना-ए - विद्युत पर्यवेक्षक परीक्षेतून सूट मिळण्यासाठी अर्जाचा नमुना डाउनलोड
    2 नमुना-बी - महाराष्ट राज्यातील विद्युत पर्यवेक्षक परवान्यास आंतरराज्यी मान्यतेसाठी अर्ज डाउनलोड
    3 नमुना-ई - विद्युत पर्यवेक्षक यांना परीक्षेला सूट देण्यासाठी विद्युत कर्मचारी वर्गाला द्यावयाचे प्रमाणपत्र डाउनलोड
    अ. क्र. तारतंत्री परीक्षेतून सूट - अर्ज  
    1 नमुना-बी 1 - विद्युत तारतंत्री परीक्षेतून सूट मिळण्याकरिता अर्जाचा नमुना डाउनलोड
    2 नमुना-बी - महाराष्ट राज्यातील विद्युत तारतंत्री परवान्यास आंतरराज्यी मान्यतेसाठी अर्ज डाउनलोड
    3 नमुना-ई - विद्युत तारतंत्री यांना परीक्षेला सूट देण्यासाठी विद्युत कर्मचारी वर्गाला द्यावयाचे प्रमाणपत्र डाउनलोड
    अ. क्र. विद्युत ठेकेदारीच्या अनुज्ञप्तीसाठी अर्ज  
    1 नमुना-एन - विद्युत ठेकेदारीच्या अनुज्ञप्तीसाठी अर्ज डाउनलोड
    2 नमुना-एस - मेगर परीक्षण तपासणी अहवाल डाउनलोड
    3 नमुना-टी - अर्थ टेस्टर परीक्षण तपासणी अहवाल डाउनलोड
    4 नमुना-यु - विद्युत ठेकेदार अनुज्ञप्ती नवीन/नुतनीकरण करीता मालक व विद्युत पर्यवेक्षक यांच्या नमुना स्वाक्षरी, छायाचित्र तसेच प्रमाणपत्र व परवान्याची पडताळणी अहवाल डाउनलोड
    5 नमुना-व्ही - विद्युत पर्यवेक्षकाचे प्रतिज्ञापत्र डाउनलोड
    6 नमुना-डब्ल्यु - विद्युत ठेकेदाराचे प्रतिज्ञापत्र डाउनलोड
    7 नमुना-एक्स - विद्युत पर्यवेक्षक स्वत: मालक असल्याबाबतचे प्रतिज्ञापत्र डाउनलोड
    8 नमुना-वाय - भागीदारी फर्मचे प्रतिज्ञापत्र डाउनलोड
    9 नमुना-झेड - खंडीत कालावधीकरीता विद्युत पर्यवेक्षकाचे प्रतिज्ञापत्र डाउनलोड
    10 अनुसूची-एफ एस - शुल्क आकारणी डाउनलोड
    11 अनुसूची एल डी - नवीन विद्युत ठेकेदार अनुज्ञप्तीकरीता सादर करावयाच्या दस्ताऐवजांची यादी. डाउनलोड
    अ. क्र. उद्वाहन फॉर्म  
    1 फॉर्म ए - उद्वाहन उभरणीची परवानगी डाउनलोड करा
    2 फॉर्म बी - उद्वाहन चालविण्याची अनुज्ञप्ती मिळणेबाबत अर्ज डाउनलोड करा
    3 फॉर्म एफ -उद्वाहन अपघाताची सुचना देण्याचा विहीत नमुना डाउनलोड करा

    आमच्याशी संपर्क साधा

    आमच्याशी संपर्क साधा

    विभागातील विवक्षित कार्यालयाशी संपर्क/ चौकशीसाठी इथुन ई-मेल करावा

    मुख्य विदयुत निरीक्षक,
    उद्योग, ऊर्जा व कामगार विभाग,
    3 रा मजला, रामकृष्ण चेंबूरकर मार्ग, चेंबूर (पूर्व), मुंबई-400 071.

    Telephone : +91 22-25274613

    FAX : +91-25274613

    Email : ceimumbai.nrg-mh@gov.in

    वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

    • 1) विद्युत निरीक्षक कार्यालयाची काय कार्ये आहेत ?
      क्रारींची चौकशी करणे व सिंगल फेज ग्राहकास वीज पुरवठाकाराने कलम 126 अंतर्गत दिलेल्या अंतिम निर्धारण आदेशाविरुध्द अपीलाची सुनावणी त्या कार्यालयामार्फत होते. विद्युत निरीक्षक कार्यालयामार्फत अधिसूचित वोल्टेजनुसार व वीजसंचमांडणी ऊर्जापित करण्यापुर्वी निरीक्षण करुन परवानगी देण्यात येते.
    • 2) सामान्य माणसासाठी या विभागाचा काय उपयोग आहे ?
      निरीक्षणाच्या वरील कामाचा सामान्य माणसासाठीच उपयोग आहे तसेच वीजपुरवठाकार उदा.महावितरण कंपनी यांचे क्षेत्रीय कर्मचारी व सामान्य ग्राहकास विद्युत सुरक्षेबाबत विविध कार्यक्रमाद्वारे या कार्यालयामार्फत माहिती दिली जाते.
    • 3) सामान्य - एखादा प्राणांतिक अथवा अप्राणांतिक विद्युत अपघात झाल्यावर काय करावे ?
      निरीक्षणाच्या वरील कामाचा सामान्य माणसासाठीच उपयोग आहे तसेच वीजपुरवठाकार उदा.महावितरण कंपनी यांचे क्षेत्रीय कर्मचारी व सामान्य ग्राहकास विद्युत सुरक्षेबाबत विविध कार्यक्रमाद्वारे या कार्यालयामार्फत माहिती दिली जाते.
    • 4) एखादा प्राणांतिक अथवा अप्राणांतिक विद्युत अपघात झाल्यावर काय करावे ?
      एखादया ठिकाणी विद्युत ( प्राणांतिक/अप्राणांतिक) अपघात झाला असेल तर विज वितरण कंपनीच्या तंत्रज्ञाच्या मदतीने ताबडतोब संबंधित वीजपुरवठा बंद करावा, अपघातग्रस्त व्यक्तीस स्पर्श न करता लाकडी काठी, बाबुंच्या सहाय्याने विद्युत उपकरणांपासून वेगळे करावे व मोकळया जागेत आणावे. आवश्यक असल्यास डॉक्टरांना बोलवावे तसेच म.रा.वि.वि.कं.लि., पोलिस यांस कळवावे. सोबतच अपघातस्थळाचे फोटो काढून ठेवावे
    • 5) विद्युत अपघात थांबविण्यासाठी काय उपक्रम राबविले?
      विद्युत अपघात थांबविण्यासाठी विद्युत उपकरणांचा सुरक्षित वापर करण्यासाठी व सर्वसामान्य लोकांपर्यंत पोहचविण्याकरीता जनजागृती करण्यात आली. शाळेतील विद्यार्थ्यापासून तर गावातील शेतक-यापर्यंत विद्युत सुरक्षतेचे धडे देण्यात येतात. क्षेत्रीय कर्मचारी हयांना Method of Construction व इतर तांत्रिक माहितीबाबत नियमित अवगत केले जाते. तसेच विद्युत सुरक्षेतबाबत विद्युत सुरक्षा संदेश पुस्तकात सर्व प्रकारच्या ग्राहकांना मौलीक सूचना देण्यात आल्या असून त्याचा लाभ घेऊन त्याचे पालन केल्यास विद्युत अपघाताचे प्रमाण कमी होण्यास निश्चितच मदत होईल.
    • 6)दर्जेदार उपकरणे आणि बाजारात उपलब्ध असणारे लोकल उपकरणे याचा फरक कसा ओळखावा ?
      उत्तर - विद्युत संचमांडणीची उभारणी ही अनुज्ञाप्तीधारक विद्युत कंत्राटदाराकडूनच करुन घेण्यात यावी व त्यानुसार IS नुसार चाचण्या करुन घ्याव्या. विद्युत संचमांडणीसाठी लागणारे सर्व उपकरणे आय.एस.आय. मार्क असलेले वापरावेत किंवा घरगुती वापरासाठी विद्युत उपकरणे महाराष्ट्र शासनाच्या उदयोग ऊर्जा व कामगार विभागाच्या मुख्य विद्युत निरीक्षक यांनी गुणवत्ता प्रमाणित केलेले असावे.
    • 7)विद्युत संचमांडणी ही सुरक्षित करण्यासाठी काय सुचना आहेत ?
      उत्तर - विद्युतीकरणासाठी लागणारे व साहित्य उपकरणे घेतांना त्यावर आय.एस.आय. मार्क अथवा गुणवत्ता मार्क दर्शविलेले असतात व ते दर्जेदार असतात अशाच उपकरणाचा उपयोग करावा व पावतीची मागणी करावी बाजारात असलेले साधारण उपकरणे हे कुठल्याही प्रकारच्या चाचणी न करता बाजारात येतात त्यावर कोणत्याही गुणवत्ता मार्क नसतो. त्यामुळे त्याची गुणवत्ता सुध्दा जेमतेम असते त्यामूळे ते धोकादायक ठरु शकते.
    • 8) नविन विज संच मांडणीच्या परवानगीची काय प्रक्रिया आहे ?
      उत्तर - नविन विज संच मांडणी उभारण्याआधी विद्युत निरिक्षक कार्यालयातून त्याचा नकाशा मंजूर करुन घ्यावा. 11केव्ही. ते 33केव्ही. पर्यंत विद्युत निरीक्षक आणि 33केव्ही. ते 220 केव्ही. पर्यत अधिक्षक अभियंता, निरीक्षण विभाग, 220केव्ही. ते पुढे मुख्यविद्युत निरीक्षक प्रमाणे, विद्युत संच मांडणी उभारण्यात आल्यावर निरीक्षण विभागाकडून निरीक्षण करुन घ्यावे व निरीक्षणाच्या वेळी आढळलेल्या त्रुटींची दोषपूर्तता झाल्यावर त्या संचमांडणीची परवानगी देण्यात येते. ग्राहकास वाटल्यास नोटीफाईड व्होल्टेज पर्यतची वीज मांडणीची चाचणी व निरीक्षण तो खाजगीChartered Electrical Safety Engineers मार्फत सुदधा करवून घेवू शकतो. त्याने दिलेले प्रमाणपत्र वीजसंचमांडणी कार्यान्वित करण्यासाठी वापरता येवू शकेल.
    • 9) वीज संचमांडणीची चाचणी करणे आवश्यक आहे काय ?
      उत्तर - होय. विद्युतीकरणासाठी लागणारे साहित्य व उपकरणे जरी गुणवत्ता असलेली असली तरी त्याची उभारणी ही माणसातर्फे केली जाते व त्यामूळे त्यात कौशल्याच्या अभावामुळे काही दोष राहण्याची शक्यता असते. त्यामुळे विद्युत संचमांडणीची उभारणी पूर्ण झाल्यावर केलेल्या चाचणीमुळे उपकरणामधील दोष निवारणामुळे जिवित व वित्तहानी टाळण्यासाठी व मानवी सुरक्षिततेसाठी ती अत्यंत आवश्यक आहे.
    • 10) आय.टी.आय. झाल्यावर कोणत्या प्रकारे लायसन्स मिळते ?
      उत्तर - तारतंत्री लायसन्स.
    • 11) आय.टी.आय. कोणत्याही टेªडमध्ये झाले तर चालते काय ?
      उत्तर - नाही, आय.टी.आय. हे शासन मान्यताप्राप्त आय.टी.आय. मधून इलेक्ट्रीशियन किंवा वायरमन ट्रेड 02 वर्ष कालावधीचा अभ्यासक्रम केलेला हवा.
    • 12) तारतंत्री परिक्षेपासून कोणाला सुट आहे व कोणाला तारतंत्री परिक्षा दयावी लागते ?
      उत्तर - शासन मान्यताप्राप्त आय.टी.आय. मधून 02 वर्ष तारतंत्री / विजतंत्री अभ्यासक्रम केलेल्या व्यक्तीस परिक्षा पासून सूट आहे. तसेच शिकाऊ म्हणून कंत्राटदाराकडे अथवा कंपनीत नोंदणी असलेल्या व एकवर्ष अनुभव असलेली व्यक्ती तारतंत्री परिक्षेकेकरीता पात्र असेल.
    • 13) तारतंत्री परीक्षेतून सूट मिळण्यासाठी कुठल्या प्रकारची कागदपत्राची आवश्यकता असते.
      उत्तर - आय.टी.आय. गुणपत्रिका, शाळा/ कालेज सोडल्याचा दाखला. विहीत नमुन्यात फॉर्म भरल्यानंतर विद्युत निरीक्षक कार्यालयातून पडताळणी करुन रु. 200/- ची पावती प्रत जोडून मंडळ कार्यालयात सादर करावी. लागणारे फॉर्म हे विद्युत निरीक्षक कार्यालय किंवा यांच्या वेब साईट वर उपलब्ध असतात.
    • 14) परीक्षेसाठी अर्ज करताना कुठल्या प्रकारची कागदपत्राची आवश्यता असते.
      उत्तर- एक वर्ष विदयुत कामाचा अनुभवाचा दाखला व शाळा/ कॉलेज सोडल्याचा दाखला जोडून विहीत नमुन्यात अर्ज मंडळ कार्यालयात सादर करावा.
    • 15) तारतंत्री परवानाधारक व्यक्ती पर्यवेक्षक परवाना काढू शकतो काय व ते कसे ?
      उत्तर - तारतंत्री परवाना मिळालेला असणे आवश्यक असेल, आय.टी.आय इलेक्ट्रीशन असल्यास व अप्रेंटिशीप न केलेले असल्यास कंपनी अथवा कंत्राटदाराकडून 03 वर्षाचा अनुभव घेऊन पर्यवेक्षक परिक्षेस पात्र असतो पर्यवेक्षक परीक्षेतून सुट अप्रेंन्टीशिप केली असल्यास 01 वर्षाचा अनुभव सोबत गुणपत्रिका अथवा डिप्लोमा, तारतंत्री परवाना, शाळा सोडल्याचा दाखला, अनुभव हे सगळे फॉर्म सोबत जोडून व नमुना ‘ई’ कार्यालयातून कागदपत्राची पडताळणी करुन रु. 400 ची तिहेरी मुळ पावती जोडून मंडळ कार्यालयात सादर केल्यानंतर पर्यवेक्षक परवाना अनुज्ञापक मंडळ, मुंबई यांचे कडून मिळतो.
    • 16) मी मान्यताप्राप्त आय.टी.आय. मधून इलेक्ट्रीशियन परीक्षा उत्तीर्ण आहे तर मला कोणते लायसन्स मिळते ?
      उत्तर - तारतंत्रीचा परवाना मिळतो.
    • 17) मी मान्यताप्राप्त आय.टी.आय. मधून तारतंत्री परीक्षा उत्तीर्ण आहे तर मला कोणते लायसन्स मिळते ?
      उत्तर - तारतंत्रीचा परवाना मिळतो.
    • 18) मी मान्यताप्राप्त आय.टी.आय.मधून इलेक्ट्रीशियन परीक्षा उत्तीर्ण व माझ्याकडे तारतंत्रीचा परवाना आहे तर मला पर्यवेक्षकाचा परवाना मिळतो काय ?
      उत्तर - होय. तुम्ही आय.टी.आय. मध्ये इलेक्ट्रीशियन परीक्षा उत्तीर्ण असाल व व तारतंत्री परवानाधारक असल्यास व एन.सी.व्ही.टी. उत्तीर्ण असून एक वर्षाचा विदयुत कामाचा अनुभव असल्यास तुम्हाला पर्यवेक्षक परवाना मिळतो.
    • 19) मी मान्यताप्राप्त आय.टी.आय.मधून तारतंत्री परीक्षा उत्तीर्ण व माझ्याकडे तारतंत्रीचा परवाना आहे तर मला पर्यवेक्षकाचा परवाना मिळतो काय ?
      उत्तर - आपणांकडे तारतंत्रीचा परवाना मिळाल्यापासून एकूण तीन वर्षाचा विदयुत कामाचा अनुभव असल्यास तुम्ही विदयुत पर्यवेक्षक परीक्षेस बसू शकता व परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यास पर्यवेक्षक परवाना मिळतो.
    • 20) मी विदयुत शाखेतील डिप्लोमा धारक आहे तर मला पर्यवेक्षक परवाना मिळेल काय ?
      उत्तर - तुम्ही विदयुत शाखेतील डिप्लोमा धारक असल्यास त्यानंतर तुमच्याकडे एका वर्ष विदयुत कामाचा अनुभव (एखादया परवानाधारक कंत्राटदाराकडे अथवा कंपनीत) असल्यास तुम्हाला परिक्षेपासून सुट आहे व त्यामुळे आपणास सरळ पर्यवेक्षक परवाना मिळतो.
    • 21) मी विदयुत शाखेतील पदवीधारक आहे तर पर्यवेक्षक परवाना मिळतो काय ?
      उत्तर - तुम्ही विदयुत शाखेतील पदवीधारक असाल व नंतर एक वर्षचा विदयुत कामाचा अनुभव (एखादया परवानाधारक कंत्राटदाराकडे अथवा कंपनीत) असल्यास तुम्हाला परिक्षेपासून सुट आहे व त्यामुळे आपणास सरळ पर्यवेक्षक परवाना मिळतो.
    • 22) माझे इलेक्ट्रॉनिक्स मध्ये डिप्लोमा अथवा डिग्री झाली असल्यास विद्युत पर्यवेक्षकाचा परवाना मिळतो काय ?
      उत्तर - तुम्ही इलेक्ट्रॉनिक्स मध्ये डिप्लोमा अथवा डिग्री केली असल्यास तुम्हाला एका वर्षाचा विद्युत क्षेत्रात कामाचा अनुभव असणे आवश्यक आहे व त्यानंतर तुम्ही विद्युत पर्यवेक्षकाचा परीक्षेला बसु शकता व परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यास तुम्हाला विद्युत पर्यवेक्षकाचा परवाना मिळतो.
    • 23) विद्युत पर्यवेक्षकाच्या परीक्षेचे स्वरुप कशा प्रकारचे असते ?
      उत्तर - तुम्हाला विद्युत पर्यवेक्षकाची विद्या घ्यावयाची असल्यास तुम्हाला अर्हता व अनुभव असल्यास देऊ शकता. त्या परीक्षेची दोन स्वरुप दोन विभागात असते.
      1. लेखी परीक्षा (विद्युतकामासंबंधी)
      2. तोंडी परीक्षा (विद्युतकामासंबंधी)
      वरील दोन्ही परीक्षा तुम्हाला उत्तीर्ण कराव्या लागतात त्यानंतरच तुम्हाला विद्युत पर्यवेक्षकाचा परवाना मिळतो.
    • 24) पर्यवेक्षक परीक्षेपासून सुट मिळण्यासाठी अभियांत्रिकी पदवी व पदवीका कोणत्याही शाखेमध्ये उतीर्ण झाले तरी चालते काय?
      उत्तर - नाही. अभियांत्रिकी पदवी व पदवीका ही विद्युत अभियांत्रिकी इलेक्ट्रॉनिक्स अॅण्ड पॉवर व त्या समकक्ष असणे आवश्यक आहे.
    • 25) कोणाला पर्यवेक्षक परीक्षेपासून सूट आहे व कोणाला परीक्षा दयावी लागते ?
      उत्तर - इंजिनियरींग पदवी व पदविकाधारक हे पर्यवेक्षक परीक्षेपासून सुट मिळण्याकरीता पात्र आहेत.

      1. पदवी व पदवीका झाल्यानंतर कंपनी अथवा कंत्राटदार यांच्याकडे 01 वर्षाचा अनुभव असणे आवश्यक असते.
      2. कंपनीचा अनुभव असल्यास त्या कंपनीचा त्या जिल्हयातील विद्युत निरीक्षक कार्यालयाशी संबंधीत असल्यास त्या कंपनीच्या यादीमध्ये त्याचे नाव असणे आवश्यक असते व त्यांना 01 वर्षाचा अनुभव पुर्ण होणे आवश्यक आहे.
      3. ठेकेदाराकडील अनुभव असल्यास त्याच्या मस्टर बुकमध्ये नाव नोंदणी असणे आवश्यक आहे व त्यांना 01 वर्षाचा अनुभव पुर्ण होने आवश्यक आहे.
      4. यासोबत लागणारी कागदपत्रे अ) सर्व सेमीस्टर मार्कशिट ब) पदवी व पदवीका प्रमाणपत्र अथवा प्रोविजनल प्रमाणपत्र क) टी. सी. ड) 01 वर्ष अनुभवाची दाखला यादी
      5. विहीत नमुन्यात फॉर्म भरल्यानंतर विद्युत निरीक्षक कार्यालयातून नमूना क अनुभव प्रमाणित करुन कागदपत्र पडताळणी करुन 400 रु ची मूळ पावती प्रत जोडून मंडळ कार्यालयात सादर करणे सोबत अर्जदाराचा 2 इंच X इंच 2 1/2 आकाराचे दोन फोटो, 27 सेमी. X 13 1/2 सेमी स्वत:चे पत्ता लिहीलेला व 5 रु ची पोस्टाची तिकीटे लावलेले दोन लिफाफे.

      पर्यवेक्षक परीक्षेपासून सूट मिळण्याकरीता पात्रता

      1. शासकीय मान्यतप्राप्त औद्येागिक प्रशिक्षण संस्थेमध्ये 2 वर्षाचा व त्यानंतर 3 वर्षाचा अनुभव आवश्यक इलेक्ट्रिशियन चा अभ्यासक्रम पास झाल्यानंतर तारतंत्री परवाना मिळणे आवश्यक आणि एन.सी.व्ही.टी.पास असल्यास कंपनी / ठेकेदार कडील एन.सी.व्ही.टी म्हणून 1 वर्षाची नोंद असल्यास ती व्यक्ती पर्यवेक्षक परीक्षेपासून सूट मिळण्याकरीता पात्र असते.
      2. सोबत लागणारी कागदपत्रे अ) तारतंत्री परवाना ब) एन.सी.व्ही.टी. प्रमाणपत्र क) कंपनी ठेकेदाराकडून एन.सी.व्ही.टी. म्हणून 1 वर्षाची नोंद असलेली मस्टर कॉपी ड) सोबत टी.सी. 3. विहीत नमुन्यात फॉर्म भरल्यानंतर विद्युत निरीक्षक कार्यालयातून नमूना क अनुभव प्रमाणित करुन कागदपत्र पडताळणी करुन 400 रु ची तिहेरी मूळ पावती प्रत जोडून मंडळ कार्यालयात सादर करणे. सोबत अर्जदाराचा 2 इंच X इंच 2 1/2 आकाराचे दोन फोटो, 27 सेमी. X 13 1/2 सेमी स्वत:चे पत्ता लिहीलेले व 5 रु ची पोस्टाची तिकीटे लावलेले दोन लिफाफे.

    शुल्क तक्ता

    1. उद्वाहन निरीक्षण शुल्क तक्ता

    प्रथम निरीक्षणाकरिता शुल्क

    अ.क्र. मजले ड्रायव्हचा प्रकार
    ए.सी. डी.सी. गिअरलेस
    (₹) (₹) (₹)
    1 पर्यंत 10 2600 5900 8500
    2 11 ते 20 3120 7080 10200
    3 21 ते 30 3640 8260 11900
    4 31 ते 40 4160 9440 13600
    5 41 ते 50 4680 10620 15300

    वार्षिक निरीक्षणाकरिता शुल्क

    अ.क्र. मजले ड्रायव्हचा प्रकार
    ए.सी. डी.सी. गिअरलेस
    (₹) (₹) (₹)
    1 पर्यंत 10 600 900 1500
    2 11 ते 20 720 1080 1800
    3 21 ते 30 840 1260 2100
    4 31 ते 40 960 1440 2400
    5 41 ते 50 1080 1620 2700

    उद्वाहन ठेकेदारांना अनुज्ञप्ती जारी करण्याकरीता शुल्क

    अ.क्र. पासुन पर्यंत शुल्क (₹)
    उद्वाहन संख्या
    1 0 100 1000
    2 101 200 2000
    3 201 वर 5000

    दुय्यम प्रमाणपत्र जारी करण्याकरीता व नावात बदल करण्यासाठी शुल्क ₹ 100/-

    डाउनलोड - शुल्क तक्ता (उदवाहन)


    डाउनलोड - शुल्क तक्ता (Licence)

    2. पर्यवेक्षक व तारतंत्री परवान्यासाठी शुल्क तक्ता.

    पर्यवेक्षक/तारतंत्री उमेदवार यांना प्रमाणपत्र व परवानगी देणे.

    अ.क्र. नांव शुल्क (₹)
    1 विद्युत पर्यवेक्षक परीक्षेसाठी प्रवेश व यशस्वी उमेदवारास सक्षमता प्रमाणपत्र देणे. 400
    2 तारतंत्री परीक्षेसाठी व यशस्वी उमेदवारास सक्षमता प्रमाणपत्र देणे. 200
    3 विद्युत पर्यवेक्षक/तारतंत्री परीक्षेतील उमेदवाराची गुणत्रिका 50
    4 विद्युत पर्यवेक्षक/तारतंत्री परीक्षेतील गुणांची पडताळणी . 100

    विद्युत पर्यवेक्षक/तारतंत्री परीक्षेतील सुट दिलेल्या उमेदवारांना प्रमाणपत्र व परवाने देणे.

    अ.क्र. नांव शुल्क (₹)
    1 विद्युत पर्यवेक्षक 400
    2 तारतंत्री 200

    विद्युत पर्यवेक्षक/तारतंत्री यांना दुय्यम प्रमाणपत्र व परवाने देणे.

    अ.क्र. नांव शुल्क (₹)
    1 विद्युत पर्यवेक्षक 400
    2 तारतंत्री 200

    ठेकेदार परवाना

    अ.क्र. नांव शुल्क (₹)
    1 नविन विद्युत ठेकेदार अनुज्ञप्ती 2000
    2 ठेकेदार अनुज्ञप्ती नुतनीकरण (3 वर्षाकरीता) 1500
    3 ठेकेदाराच्या नावात बदल 300
    4 ठेकेदाराच्या पत्त्यातील बदल 300
    5 ठेकेदाराकडील विद्युत पर्यवेक्षक बदल व नविन विद्युत पर्यवेक्षक/विद्युत अभिंयता यांची नेमणूक 300
    6 ठेकेदार अनुज्ञप्तीची दुय्यम प्रत 500
    7 आंतरराज्यीय विद्युत पर्यवेक्षक मान्यता परवाना 500
    8 नविन हजेरी पुस्तक फॉर्म- आय 50

    अधिनियम आणि नियम

    1. विद्युत अधिनियम, 2003 डाउनलोड
    2. केंद्रीय विद्युत प्राधिकरण विनियम, 2010 डाउनलोड
    3. महाराष्ट्र विद्युत शुल्क अधिनियम, 2016 डाउनलोड
    4. बॉम्बे विक्रिकर नियम, 1962 डाउनलोड
    5. महाराष्ट्र उदवाहन अधिनियम, 1939 डाउनलोड
    6. बॉम्बे उदवाहन नियम, 1958 डाउनलोड
    7. विद्युत कायदा विक्रिकर अधिनियम, 1963 डाउनलोड
    8. महाराष्ट्र विज विक्रिकर नियम, 1964 डाउनलोड
    9. महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम 2015 डाउनलोड

    नवीन सुधारणा

    शासन निर्णय / परिपत्रक

    अ.क्र. शासन निर्णय / परिपत्रक दिनांक डाउनलोड दुवा
    1. सार्वजनिक बांधकाम विभागाकडील विद्युत निरिक्षणालय शाखा शासनाच्या ऊर्जा विभागाच्या अधिपत्याखाली आणणे व विद्युत प्रणाली चाचणी व तपासणीविषयी ग्राहकाभिमुख स्वयंप्रमाणीतता / व्यवसाय सुलभता (Self Certification/Ease of Business) संकल्पना परिणामकरीत्या अंमलात आणण्याच्या दृष्टीने प्रस्तुत निरिक्षणालयाची नियमावली व कार्यपध्दती नव्याने बनविणेबाबत... 26.02.2015 डाउनलोड
    2. हस्तांतरणानंतर विद्युत निरीक्षणालयाचे कामकाज सुरळीतपणे पार पाडण्याबाबत तातडीने करावयाच्या तात्पुरत्या उपाययोजना.. 24.04.2015 डाउनलोड
    3. श्री.दि.ज.खोंडे, अधिक्षक अभियंता यांच्या पदस्थापनेतील बदलाबाबत. 24.04.2015 डाउनलोड
    4. विद्युत निरीक्षणालयाच्या समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी संक्रमण काळ समन्वय समिती गठीत करणेबाबत. 24.04.2015 डाउनलोड
    5. श्री.सु.रा.बागडे, अधिक्षक अभियंता व मुख्य विद्युत निरीक्षक (प्रभारी) यांच्या पदस्थापनेतील बदलाबाबत. 24.04.2015 डाउनलोड
    6. मुख्य विद्युत निरीक्षक व त्यांच्या अखत्यारितील इतर अधिकारी वर्गास वित्तीय अधिकार प्रदान करण्याबाबत. 08.05.2015 डाउनलोड
    7. उद्वाहन नियम 1958 अंतर्गत प्रस्तावित प्रारुप नियमाबाबत अधिसूचना. 11.06.2015 डाउनलोड
    8. विदयुत अधिनियम 2003, कलम 127 अंतर्गत अपिलीय प्राधिकारीबाबत अधिसूचना. 11.06.2015 डाउनलोड
    9. उद्वाहन अधिनियम 1939 अंतर्गत अधिसूचना. 11.06.2015 डाउनलोड
    10. मुंबई विद्युत शुल्क नियम, १९६२ मधील नियम क्र.४ (१) मध्ये सुधारणा करण्याबाबत. 23.06.2015 डाउनलोड
    11. विद्युत निरिक्षकाद्वारे प्रथम निरिक्षण करावयाच्या वीज निर्मिती संचाची क्षमता अधिसूचित करणेबाबत. 04.02.2016 डाउनलोड
    12. 15 मिटर पेक्षा जास्त उंची असलेल्या बहुमजली इमारतीच्या विद्युत संच मांडणीचे विद्युत निरिक्षका मार्फत निरीक्षण करण्याकरीता विद्युत जोडभार व होल्टेज ची क्षमता अधिसूचित करण्याबाबत. 04.02.2016 डाउनलोड
    13. दर्जा नियंत्रण आदेश - घरगुती विद्युत उपकरने (गुणवत्ता नियंत्रण) आदेश, 1981 11.03.2016 डाउनलोड
    13.1 सवसाधारण सेवा विद्युत दिवे (दर्जा नियंत्रण) आदेश, 1989 11.03.2016 डाउनलोड
    13.2 विद्युत वायर्स, केबल्स, उपकरणे व उपसाधने (दर्जा नियंत्रण) आदेश 1993 11.03.2016 डाउनलोड
    13.3 विद्युत वायर्स, केबल्स, उपकरने आणि सुरक्षा साधने (दर्जा नियंत्रण) आदेश 2003 11.03.2016 डाउनलोड
    14. विद्युत सुरक्षा व विद्युत संच मांडणी रचना / आराखडा प्रमाणपत्र अभ्यासक्रमास मान्यता देण्याबाबत. 06.04.2016 डाउनलोड
    15. केंद्रीय विद्युत प्राधिकरण (सुरक्षा व विद्युत पुरवठा संबंधी उपाययोजना) विनियम २०१० अंतर्गत असणाऱ्या तरतूदीनुसार अनुज्ञापक मंडळ कामकाम नियमावलीमध्ये बदल करण्याबाबत . 24.07.2015 डाउनलोड
    16. विदर्भ, मराठवाडा, उत्तर महाराष्ट्र, D व D क्षेत्रातील औद्योगिक ग्राहकांना वीजदरात सवलत देण्याबाबत. 29.06.2016 डाउनलोड
    17. विद्युत शुल्क सूट व परतावा संबंधी सुधारित कार्यपध्दती. 08.07.2016 डाउनलोड
    18. विद्युत शुल्क सूट व परतावा संबंधी सुधारित कार्यपध्दती - शुध्दीपत्रक 03.08.2016 डाउनलोड
    19. केंद्रीय विद्युत प्राधिकरण (विद्युत पुरवठा व सुरक्षा संबंधी उपाययोजना) विनियम, 2010 च्या विनियम 29 अन्वये क्षमता प्रमाणपत्र देण्यासाठीचे नियम व शर्ती. 02.01.2017 डाउनलोड
    20. राज्यातील विद्युत संच मांडणीचे निरीक्षण व चाचणी विद्युत निरीक्षकाकडून करण्याकरिता नोटिफाईड व्होलटेझ अधिसूचित करण्याबाबत. 16.02.2017 डाउनलोड
    21. विद्युत अपघात/ जळीत पीक प्रकरणी अपघातग्रस्त/ नुकसानग्रस्त व्यक्तीस नुकसान भरपाई मिळण्यासाठी करावयाच्या कार्यवाहीबाबत. 04.03.2017 डाउनलोड
    22. विदर्भ, मराठवाडा, उत्तर महाराष्ट्र, D व D क्षेत्रातील औद्योगिक ग्राहकांच्या वीजदराच्या सवलतीबाबत सुधारीत आदेश. 24.3.2017 डाउनलोड